نگاه روانشناختی به جامعه ایرانی — تحقیق هفتم: جدا از هر گونه تعصب، رنگ سال یا مدل، چه رنگی را دوست دارید؟

سوال این تحقیق: جدا از هر گونه تعصب، رنگ سال یا مدل، چه رنگی را دوست دارید؟

جمعیت مورد آزمایش: 64262 نفر

رای % جدا از هر گونه تعصب، رنگ سال یا مدل، چه رنگی را دوست دارید؟ سوال
20985 32.66 مشکی پاسخ 1
11210 17.44 آبی پاسخ 2
8227 12.80 خاکستری پاسخ 3
6588 10.25 سورمه ای پاسخ 4
5305 8.26 قرمز پاسخ 5
3786 5.89 سفید پاسخ 6
2936 4.57 سبز پاسخ 7
2026 3.15 سایر پاسخ 8
1283 2.00 بنفش پاسخ 9
1247 1.94 صورتی پاسخ 10
669 1.04 زرد پاسخ 11
64262 100.00

درباره رنگها و معانیشان، کتابها و مقالات بسیاری نوشته شده اما یکی از اساسی ترین و اصلی ترین موارد استفاده از رنگها، نگرش روانشناسانه بخصوص در سطح اجتماع است. همانطور که می دانیم رنگها معانی مختلفی دارند و هر کدام تعاریف خاصی را در محل استفاده شان به صورت خواسته یا ناخواسته حاکم می کنند چرا که این تفسیر و معنای رنگ بر محیط تاثیر خواهد گذاشت.

علاوه علایق و سلایق افراد، معنی و احساسی که رنگی خاص به هر شخصی می بخشد، بخشی از شخصیت فرد یا افراد را مشخص می نماید و با توجه به تعابیر علمی از رنگها می توان به برخی کنش ها و واکنشهای افراد با توجه به رنگ انتخابی یا مورد علاقه شان پی برد.

در یک تعریف جامع و کلی و به دور از هر گونه جهت گیری، رنگهای تیره نشان از تیرگی، ناراحتی، اندوه و یا گرفتگی را می دهند و رنگهای روشن برعکس. باز هم تاکید می کنیم که منظور از این تعابیر و تعاریف استفاده این رنگها در دکوراسیون، لباس و … نیست، هر چند که انتخاب آنها در این موارد نیز به طور مستقیم تاثیر گذار است. در اینجا رنگ فقط و فقط به مفهوم رنگ بر می گردد نه به زیبایی و زشتی آن در زمینه های گوناگون.

برخی از تعابیر رنگها از دیدگاه روانشناسی  1,2,3,4عبارتند از:

  • سیاه: غم و اندوه، گران، ترس، اغوا، مهارت، سفسطه، قدرت، مرگ
  • سفید: شادی، بی ریایی، خلوص، پاکی، سادگی
  • قرمز: شهوت، مسائل منفی، هیجان، عشق، عصبانیت
  • خاکستری: بی تفاوتی، سرد، ترس، ناراحتی، مقاومت، امنیت، قدرت، بلوغ
  • سبز: رشد، حسادت، مزه خوب، پول، تازگی، طبیعت
  • بنفش: قدرت، توانایی، اغوا، مهارت، خرد، تجمل
  • آبی: مردانه، شایستگی، صلح، تنهایی، غمگین، آرامش
  • زرد: حسادت، کفایت و شایستگی، شادی، هوش، دوستی، ترسویی، نامردی
  • صورتی: زنانه، صمیمیت، بی ریایی، اغوا

با توجه به تعاریف فوق، می توانیم تعریف بهتر و دقیقتری از آمار به دست آمده در این تحقیق خواهیم داشت.

رنگ اول انتخاب شده توسط حدود 3/1 جمعیت آماری (20985 نفر) رنگ مشکی است. رنگی که در جنبه منفیش نشان دهنده غم و اندوه، ترس و مرگ است. شرایط کنونی جامعه و فشارهای علنی و پنهان نیز اجازه انتخاب این رنگ به دلایل مثبتش را به اکثریت اجتماع نمی دهد.

رنگ دوم، آبی است که آرامش و صلح را آرزو می کند و غم و تنهایی را یدک می کشد. پر واضح است که چرا آرامش و صلح انتخاب افراد جامعه است. این دو صفت آرزوی مردم است که در جامعه ای آرام و در صلح با سایرین زندگی کنند اما رویکرد دیگری نیز در این میان مطرح است و آن تنهایی و انزوای جامعه ایرانی و نیز ناراحتی ناشی از این تنهایی است که انتخاب این رنگ را در مقام دوم حادث می شود. 17.5% جامعه در انتخاب دوم خود خواهان آرامش و صلحی هستند که در زیر لایه ای از غم و تنهایی خوابیده است.

رنگ سوم خاکستری است. رنگی که جزو رنگهای اصلی نیست و حتی احتمال انتخابش نیز از سایرین به همین دلیل بسیار پایین تر است. خاکستری مقاوت دارد، قدرت دارد، بلوغ دارد اما همه اینها در کنار سردی و بی تفاوتی و ترس و ناراحتی رنگ می بازد. جامعه ایران میل به بلوغ دارد، توان مقاومت دارد و قدرتش را نیز، اما سوال این است که هم اکنون در جامعه ایران، ترس و ناراحتی و سردی بر مردم حاکم است یا بلوغ و قدرت؟ انتخاب این رنگ، میل مردم به مقاومت و قدرت‌نمایی در برابر ناعدالتی هاست هر چند که سردی و بی تفاوتی نیز در بسیاری از موارد بخصوص در بی رحمی های علیه یکدیگر در کوچه و خیابان، هنگام رانندگی، هنگام خرید و فروش و … به وضوح به چشم می آید.

رنگ چهارم با حدود 10%، سرمه ای ست. رنگی بین مشکی و آبی. تعبیر آن هم همانند همین دو مورد است، و چه بسا که بتوان مجموع رنگهای تیره را در گروهی مشترک قرار داد و اذعان کرد چیزی حدود 4/3 جامعه (73.15%) اولین انتخابشان یک رنگ تیره با مشخصات عنوان شده است و رنگهای روشن و پر انرژی تر از لحاظ بصری در مکانهای بسیار پایین و با درصدهای ناچیز انتخاب شده اند.

هر چه که هست، فشارهای بی امان و بی انتهای اجتماعی، اقتصادی و سیاسی نقش اول را در بوجود آمدن این انتخابها بازی می کند. فاکتورهایی که دولت متضمن و بانی آنهاست که چنین ساختار فکری را در بین جمعیت جوان ایران ایجاد کرده است.

از این فاکتورها می توان به رنگهای اجباری برای البسه و کیف و کفش بانوان در ادارات و شرکتهای دولتی اشاره کرد. حدود نیمی از کارمندان دولت را بانوان تشکیل می دهند که جمعیتی حدود 800 هزار نفر هستند5 و اگر متوسط هر خانواده ایرانی را 4 نفر6 در نظر بگیریم، تنها همین یک قانون جمعیتی بیش از 3 میلیون نفر را در گیر خود می کند که مجبورند رنگهای تیره و اثراتش را بر روی مادر یا دختر خانواده همیشه تحمل کنند. البته این همسان سازی و متحد کردن رنگ و فرم لباس برای مردان نیز در دست اقدام است که این جمعیت در گیر را دو برابر خواهد ساخت.

فاکتور دیگر و غیر رسمی در انتخاب اجباری رنگ، گشت های ارشاد هستند که گاه و بیگاه به مردم کوچه و خیابان تعرض کرده و آنها را به خاطر رنگ و نوع پوشششان مورد آزار و اذیت قرار می دهند. این برخوردهای شدید باعث می شود که جامعه در انتخاب رنگ لباس خود به سمتی سوق پیدا کند باعث شود کوچکترین برخوردی نیز با نیروی انتظامی در این زمینه پیدا نکنند. این یکی دیگر از مواردی است که در مقاله دوم در مورد آن بحث شد و یکی از دلایل انزجار مردم از پلیس ایران است.

و طبق معمول، پرسش همیشگی را خواهیم داشت که «چه عواملی باعث بوجود آمدن چنین نتیجه این شده اند؟ و چرا جمعیتی نزدیک به 75% از یک جامعه جوان باید انتخاب رنگی تیره داشته باشند؟» و در نهایت اینکه «راه کار این معضل بزرگ چیست؟»

نویسنده و محقق: شهروز (محمد) فرهمند

منابع:

  1. Labrecque, L.I.; Milne, G.R. (2011). “Exciting red and competent blue: the importance of color in marketing”.Journal of the Academy of Marketing Science 40 (5): 711–727
  2. Aslam, M.M (2006). “Are You Selling the Right Colour? A Cross-cultural Review of Colour as a Marketing Cue”. Journal of Marketing Communications 12 (1): 15–30.
  3. Piotrowski, C.; Armstrong, T. (2012). “Color Red: Implications for applied psychology and marketing research”. Psychology and Education: an Interdisciplinary Journal 49 (1–2): 55–57.
  4. http://www.colorisjoy.com
  5. http://www.amarkar.ir/asp/report/amarniruyekar/24.htm
  6. http://mail.iraneconomist.com/fa/
Get Shortlink
(Right click and copy link address)