نگاه روانشناختی به جامعه ایرانی — تحقیق سوم: بهترین تفریح از نظر ایرانی ها

سوال این تحقیق: بهترین تفریح به نظر من…

جمعیت مورد آزمایش: 71205 نفر

رای % بهترین تفریح به نظر من… سوال
20297 28.51 مسافرت پاسخ 1
14199 19.94 خواب پاسخ 2
9118 12.81 سکس پاسخ 3
7869 11.05 کار پاسخ 4
5803 8.15 اذیت و آزار دیگران پاسخ 5
5444 7.65 خرید پاسخ 6
3929 5.52 خوردن پاسخ 7
3035 4.26 مهمانی پاسخ 8
884 1.24 مطالعه پاسخ 9
608 0.85 فکر به مرگ پاسخ 10
19 0.03 سایر پاسخ 11
71205 100

در جامعه ای که روابط شخصی، لباس پوشیدن، نوشیدنی، غذا و حتی مدل موی سر باید بر اساس قوانین «من در آوردی» باشد و با توجه به این که قوانین صرفن به دلیل ایجاد فشار و تنش بر مردم وضع گردیده نتایج چنین سوالی می تواند حقایق تلخی را آشکار سازد.

اولین انتخاب جمعیت مورد آزمایش، انتخابی معقول و دلخواه است، «مسافرت».اما تنها حدود 28% از این جمعیت را شامل می شود. عدم انتخاب «مسافرت» برای بسیاری از مردم ایران دارای دلایل متعددی است که مهمترین آنها «هزینه» است. با تورم 32.3% اعلام شده در فروردین ماه 1392، توسط بانک مرکزی و عدم تطابق این تورم با میزان حقوق و درآمدهای یک خانواده، این گزینه اولین گزینه ای خواهد بود که از سبد حقوق اولیه خانوار حذف می شود، چرا که بدون مسافرت هم می توان زنده ماند! از طرفی ناتوانی دولت در تثبیت قیمتها بخصوص در بازار مسکن باعث شده که هزینه اقامت در هتل ها و ویلاها بسیار سرسام آور باشد تا فقط قشر بسیار مرفه جامعه توان پرداخت این هزینه گزاف را داشته باشند.

دلیل دیگر می تواند عدم احساس امنیت و آرامش در طول سفر باشد حتی در اماکن خصوصی نظیر ویلاها، باغها و … بارها و به کراّت گزارشاتی از برهم زدن مهمانی های خانوادگی و خصوصی، عروسی ها و … خوانده یا شنیده ایم و چه بسا که دیگر برایمان امری عادی گشته است.

در رتبه بعدی، با وجود تنوعات بسیار برای تفریح، «خواب» قرار گرفته است. آیا به واقع خواب گزینه ای مناسب برای تفریح است یا زمانی است که برای رفع خستگی و به طور معمول در شب اتفاق می افتد؟ آیا انتخاب این گزینه برای فرار موقتی از مشکلات، ناراحتی ها و فشارهای اجتماعی نیست؟ چه اتفاقی می تواند مسبب انتخاب این گزینه توسط ایرانیان بخصوص قشر جوان این جامعه شود؟

از دیدگاه روانشناسی، «خواب اختیاری» و خارج از نُرم عوامل متعددی دارد که مهترین آنها گذراندن زمان برای فرار از چیزی، حسی یا کسی است و در مواقعی رخ می دهد که شخص یا انتخاب دیگری ندارد و یا در صورت وجود گزینه های دیگر برای انتخاب، توانایی تشخیص نداشته و یا امکانات مورد نیاز انتخاب را در خود نمی بیند. این امکانات می تواند مواردی نظیر پول، دوستان، خانواده حمایت کننده و بخصوص انگیزه باشد.

در رتبه سوم، به «سکس» و روابط جنسی می رسیم. امری بدیهی که چه بسا در بسیاری از جوامع آزاد و نیمه آزاد در رتبه اول قرار گرفته است. از منظری، در صورتی که سکس را از تفریحات بدانیم، در شرایط ایده آل بهتر بود که این گزینه حداقل در رتبه دوم قرار گیرد اما به دلایلی که عنوان خواهد شد این اتفاق صورت نگرفته است.

در اینجا به حقایقی جالب از تحقیقی از خبرگزاری دویچه وله می پردازیم:

  • طبق آخرین آمار منتشر شده در سایت‌های داخل ایران، هرروز ۳۸۱ زوج از هم جدا می‏‌شوند که البته ۹۰ تای آنها ساکن تهران هستند.
  • در هر ساعت ۱۶ زوج در ایران طلاق می‌گیرند
  • دکتر مجید ابهری، آسیب‌شناس اجتماعی، به خبرگزاری مهر گفته است که ۸۵ درصد زوج‌ها در پنج سال نخست زندگی از یکدیگر جدا می‌شوند و ۳۵ درصد از آنان نیز دارای یک تا دو فرزند هستند.
  • نکته دیگری که در آمار طلاق به آن اشاره شده، این است که بیشتر تقاضاهای طلاق از سوی زنان ارائه می‏‌شود. تحقیقات دانشگاهی می‏‌گویند ۹۰ درصد تقاضاهای طلاق از سوی زنان است.
  • طلاق عاطفی دوبرابر طلاق واقعی (طلاق عاطفی یا طلاق خاموش حالتی است که در آن هرچند زن و مرد همچنان به زندگی در زیر یک سقف ادامه می‌دهند، اما از نظر عاطفی نسبت به یکدیگر سرد شده و اعتماد به هم و جذابیت برای یکدیگر را از دست می‌دهند.)
  • هر چند آمار رسمی از میزان طلاق عاطفی در ایران وجود ندارد، اما کارشناسان تخمین می‌زنند که میزان طلاق عاطفی دو برابر میزان طلاق رسمی در کشور باشد.

مهرداد درویش‌‏پور، جامعه‏‌شناس مقیم استکهلم اظهار می‌دارد: «برای مثال برای یک زن ابدا ساده نیست که به دادگاه برود و بگوید به دلیل عدم تفاهم جنسی با شوهرش خواستار جدایی است و دادگاه هم رای به جدایی دهد. مردان هم که به سادگی رضایت به جدایی همسرشان نمی‌دهند. بنابر این نداشتن حق طلاق برای زنان باعث می‏‌شود که بسیاری از آنها مدتها در کنار همسرشان بسر برند بی آن که رابطه جنسی و عاطفی داشته باشند. تنها پس از گذشت زمان گاه طولانی، مردانی که در می‏‌یابند جدایی عاطفی بازگشت ناپذیر شده است، به جدایی رسمی تن در می‏‌دهند.»

و نیز آمار و اطلاعات جالبی از دلایل طلاق با عنوان «سکس؛ از عوامل اصلی طلاق در ایران» از بی بی سی:

  • برخی تحقیقات میدانی که در نقاط مختلف ایران انجام شده است، مسایل جنسی را مهمترین عامل طلاق آن دسته از زوج ها در ایران معرفی می کند که کمتر از پنج سال پس از ازدواج از هم جدا می شوند.
  • کارشناسان در ایران ناتوانی جنسی در مردان و سرد مزاجی در زنان را به عنوان رایج ترین مشکلات جنسی مطرح می کنند.
  • در کنار علت های گوناگون فیزیکی و روانی، نقش جامعه، الگوهای تربیتی و باورهای سنتی – مذهبی را هم در بروز مشکلات جنسی نباید نادیده گرفت.

مطالب فوق و نیز آمار 13 درصدی این تحقیق نشان می دهد که این امر تنها توسط عده ای معدود و صرفن به دلیل تفریح و نه به عنوان اصلی پایه، برای زندگی شناخته شده و عدم آموزش صحیح و اصولی به دلایل متعدد دینی، مذهبی و سنتهای قدیمی خانواده ها باعث چنین فاجعه ای در جامعه ایران گشته است. تصور کنید: «در هر ساعت ۱۶ زوج در ایران طلاق می‌گیرند»

گزینه مورد بحث دیگر «کار» است. آیا به راستی «کار» تفریح محسوب می شود؟ و گزینه ای مشابه و جایگزین برای «خواب» می تواند محسوب گردد؟ آیا در صورتی که میزان درآمد خانواده مکفی بوده و تفریحات واقعی دیگری وجود داشته باشد این گزینه در جایگاه چهارم قرار خواهد گرفت؟

و مورد پنجم که بسیار رقت انگیز و ناراحت کننده است با بیش از 8% آرا به «اذیت و آزار دیگران» اختصاص یافته است. این نوع تفریح! می تواند سطوح گوناگون داشته باشد ولی هر چه که هست آزار دیگران هیچ قبحی در این افراد نداشته و اینان لذت خود را در آزار دیدن دیگران یافته اند. و باز همان سوال تکراری… چه عاملی باعث شده که این گزینه جزو تفریحات اصلی ما ایرانیان قرار گیرد؟ دولت چه نقشی در این زمینه ایفا کرده و چگونه می تواند تفریحات سالمی فراهم آورد تا آزار و اذیت دیگران وسیله خوشی و تفریح 8% از جوانان ایران زمین نباشد؟ متاسفانه تا حال که جوابی نداشته اند! یا به عبارت دیگر به هدف خود رسیده و نیازی به جوابگویی ندارند.

نکته جالب اینجاست که تفریحات واقعی که در سراسر دنیا نیز تفریح محسوب می شود همانند خوردن، مهمانی و مطالعه در آخرین سطوح قرار گرفته اند و جمعیت بسیار ناچیزی نسبت به صدر جدول با این گونه تفریحات سالم خو گرفته اند.

با نگاه اجمالی به این آمار و نیز مباحث مطرح شده قبلی و مطالعاتی که در آینده نزدیک مطرح خواهند شد، علت اصلی این انتخاب ها و اولویتهایشان، مشکلات مالی و پول در جامعه است، چرا که «پول» شرط لازم برای اکثر تفریحات نظیر مسافرت، خوردن و مهمانی است که اکثریت جامعه ایرانی از داشتن آن به میزان لازم محروم است.

در این بین علاوه بر نقش خود مردم برای ایجاد تعدیل، مهمترین و اصلیترین نقش را دولت و برنامه هایش تبیین و تعیین می نماید که البته سالهاست که این منوال ادامه داشته و به زعمی، می توان این عدم تعادل در بخش مالی جامعه را از اهداف دولت دانست که بسیار خوب به آن دست یافته، در غیر این صورت کنترل قیمت مسکن، خودرو، مواد خوراکی و بسیاری موارد دیگر مفاهیم اولیه در کشورداری بوده و بسیاری از کشورهای دنیا این امر را برای جامعه خود میسر نموده اند. حال، ما یعنی جامعه ایران، باید با چشمانی بازتر مراقب انتخابهایمان باشیم.

نویسنده و محقق: شهروز (محمد) فرهمند

منابع:

http://www.dw.de/%D8%A2%D9%85%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D9%84%D8%A7%DB%8C-%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA/a-16681079

http://khabaronline.ir/tags/78/%D8%A8%D8%A7%D9%86%DA%A9-%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2%DB%8C

http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2011/12/111210_l10_shp_iran_divorce_sex.shtml

 

Get Shortlink
(Right click and copy link address)